Hiệu quả từ các giải pháp công nghệ số

Cán bộ Hạt Kiểm lâm Tương Dương tuyên truyền người dân về công nghệ số trong bảo vệ rừng. Ảnh: Văn Trường

Ông Nguyễn Hải Âu - Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Tương Dương cho biết, trước đây, để nắm bắt tình hình rừng, lực lượng kiểm lâm phải thường xuyên tổ chức các đợt kiểm tra trực tiếp tại hiện trường, đòi hỏi tốn nhiều thời gian, công sức.

Tuy nhiên, câu chuyện tuần tra rừng giờ đây đã thay đổi nhờ các giải pháp số hóa. Với ứng dụng Vtools Mobile cài đặt ngay trên điện thoại thông minh, cán bộ kiểm lâm hiện trường có thể dễ dàng khoanh vẽ, xác định chính xác các điểm biến động diện tích rừng, thay thế hoàn toàn cho phương pháp sử dụng bản đồ giấy truyền thống.

Hạt Kiểm lâm Tương Dương quản lý 248.975 ha rừng, địa bàn 9 xã, lực lượng kiểm lâm địa bàn có 15 đồng chí, mỗi cán bộ phải chịu trách nhiệm quản lý 16.598 ha rừng. Trong điều kiện địa hình chia cắt, hiểm trở, nếu chỉ dựa vào sức người và phương thức thủ công thì không thể bao quát hết. Việc áp dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là sử dụng các phần mềm chuyên dụng như Vtools để khai thác các dữ liệu ảnh vệ tinh Landsat và Sentinel đã trở thành "cánh tay nối dài" cho lực lượng kiểm lâm. Thông qua các dữ liệu viễn thám này, thời gian qua các điểm biến động rừng cũng như nguy cơ cháy rừng trên địa bàn được Hạt Kiểm lâm Tương Dương phát hiện xử lý sớm.

Cán bộ Hạt Kiểm lâm Tương Dương sử dụng flycam bảo vệ rừng. Ảnh: Văn Trường

Bên cạnh đó, nhằm đảm bảo tính kịp thời và tối ưu hóa thời gian thực (real-time), Kiểm lâm Tương Dương còn tăng cường sử dụng thiết bị flycam. Thiết bị này cho phép tổ chức tuần tra trên diện rộng, tiếp cận các khu vực hiểm trở khó đi lại, từ đó phát hiện sớm và ngăn chặn kịp thời các hành vi xâm hại rừng ngay khi mới phát sinh.

Lắp đặt thêm hệ thống camera phòng, chống cháy rừng mùa nắng nóng

Trong bối cảnh thời tiết nắng nóng kéo dài, nguy cơ cháy rừng luôn ở mức cao, Nghệ An đang tăng cường ứng dụng công nghệ vào công tác quản lý, bảo vệ rừng bằng việc lắp đặt thêm hệ thống camera giám sát tại các khu vực trọng điểm.

Lắp đặt hệ thống camera giám sát phòng cháy rừng tại xã Quan Thành. Ảnh: Văn Trường

Tại xã Quan Thành, mới đây Ban Quản lý rừng phòng hộ Bắc Nghệ An đã triển khai lắp đặt thêm hệ thống camera giám sát ở độ cao 30 mét trị giá trên 500 triệu đồng tại xóm Bùi Sơn. Hệ thống này giúp quan sát bao quát trên diện rộng hơn 1.000 ha rừng thuộc địa bàn 2 xã Quan Thành và Quan Đồng.

Ông Trần Văn Sơn - Trưởng ban Quản lý rừng phòng hộ Bắc Nghệ An cho biết, thiết bị camera được trang bị hiện đại với khả năng quay 360 độ, tầm nhìn xa lên tới 10 km và hoạt động liên tục 24/24 giờ. Toàn bộ hình ảnh từ camera được truyền trực tiếp về trung tâm điều hành đặt tại Ban Quản lý rừng phòng hộ Bắc Nghệ An, giúp lực lượng chức năng nhanh chóng phát hiện các dấu hiệu bất thường như khói, lửa hay những tác động có nguy cơ dẫn đến cháy rừng.

Hệ thống camera ở xã Quan Thành được lắp đặt cao 30 mét. Ảnh: Văn Trường

Theo ông Sơn, trước đây khu vực này có một chòi canh lửa phục vụ công tác quan sát, tuy nhiên do xuống cấp, hư hỏng nên việc leo trèo tiềm ẩn nhiều nguy hiểm cho lực lượng trực gác. Việc đưa hệ thống camera vào vận hành không chỉ đảm bảo an toàn mà còn giúp nâng cao hiệu quả giám sát. Đến nay Ban Quản lý rừng phòng hộ Bắc Nghệ An có 2 mắt camera bảo vệ rừng.

Dữ liệu từ hệ thống camera còn được tích hợp và chia sẻ trực tiếp đến điện thoại thông minh của cán bộ bảo vệ rừng, nhờ đó, tạo điều kiện để lực lượng chức năng triển khai phương án xử lý kịp thời ngay từ ban đầu.

Tại khu vực rừng thông Nam Giang, xã Kim Liên - nơi có Khu Di tích mộ bà Hoàng Thị Loan, mới đây, Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Nghệ An đã triển khai lắp đặt hệ thống camera giám sát trên ngọn tháp cao hơn 10 mét, giúp quan sát toàn cảnh khu vực rừng thông hàng trăm ha.

Hệ thống camera sử dụng bằng năng lượng mặt trời. Ảnh: Văn Trường

Theo ông Nguyễn Công Sơn - Trưởng ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Nghệ An, đơn vị hiện đang quản lý khoảng 6.000 ha rừng thông tại nhiều khu vực trọng điểm có nguy cơ cháy cao. Đến nay, 6 mắt camera lớn và trên 20 mắt camera nhỏ đã được lắp đặt và đưa vào vận hành, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, bảo vệ rừng trong mùa nắng nóng.

Ông Nguyễn Quốc Minh - Trưởng phòng Quản lý bảo vệ rừng và Bảo tồn thiên nhiên, Chi cục Kiểm lâm Nghệ An cho biết, toàn tỉnh hiện đã đưa vào hoạt động 37 mắt camera giám sát tại các khu vực rừng trọng điểm cùng 7 thiết bị flycam phục vụ công tác tuần tra, theo dõi. Trong đó từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh Nghệ An lắp thêm 7 mắt camera, chủ yếu các đơn vị chủ rừng tự bỏ vốn lắp.

Hệ thống camera được trang bị hiện đại. Ảnh: Văn Trường

Áp lực lớn từ thực địa

Nghệ An là địa phương có diện tích rừng lớn, với 975.346,32 ha, bao gồm 790.439,60 ha rừng tự nhiên và 184.906,72 ha rừng trồng. Địa hình rộng lớn, chia cắt phức tạp, hiểm trở đặt ra thách thức không nhỏ cho công tác tuần tra, kiểm soát lâm sản và phòng cháy, chữa cháy rừng. Bài toán này càng trở nên nan giải khi toàn tỉnh hiện chỉ có 323 nhân sự kiểm lâm, phân bổ tại 5 phòng chuyên môn, 3 Đội Cơ động & PCCCR cùng 17 Hạt Kiểm lâm. Trong bối cảnh lực lượng mỏng nhưng địa bàn quản lý rộng, việc ứng dụng công nghệ số được xác định là giải pháp then chốt mang tính sống còn.

Hình ảnh camera được truyền về điện thoại sắc nét. Ảnh: Văn Trường

Ông Nguyễn Quốc Minh - Trưởng phòng Quản lý bảo vệ rừng và Bảo tồn thiên nhiên, Chi cục Kiểm lâm Nghệ An cho biết: Đến nay, ngành lâm nghiệp Nghệ An đã triển khai và làm chủ nhiều hệ thống phần mềm chuyên dụng đem lại hiệu quả rõ rệt. Ở khâu giám sát từ xa, việc khai thác ảnh vệ tinh có độ phân giải đa dạng như MODIS, LANDSAT, SENTINEL, SPOT6/7 giúp lực lượng chức năng kịp thời phát hiện sớm các điểm cháy và biến động rừng.

Song song với đó, công tác số hóa hiện trường cũng ghi nhận bước tiến lớn khi các cán bộ kiểm lâm chủ động sử dụng ứng dụng Vtool Mobile trên điện thoại thông minh để khoanh vẽ, xác định tọa độ biến động thay cho bản đồ giấy. Để tối ưu hóa việc quản lý theo thời gian thực, thiết bị Flycam/Drone được tăng cường bay quét tại các phân vùng hiểm trở, giúp phát hiện và ngăn chặn các vi phạm ngay từ khi mới phát sinh. Toàn bộ dữ liệu sau đó được đồng bộ tập trung qua phần mềm FMRS, minh bạch hóa thông tin đến từng thửa đất, từ tên chủ rừng, loại cây đến trữ lượng, giúp rút ngắn tối đa "thời gian vàng" khi có sự cố cháy rừng xảy ra.

Mùa nắng nóng nguy cơ cháy rừng thông cao. Ảnh: Văn Trường

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, quá trình chuyển đổi số của lực lượng Kiểm lâm Nghệ An vẫn đối mặt với không ít rào cản. Trang thiết bị công nghệ chuyên dụng và máy bay không người lái (Drone) nhìn chung chưa được đầu tư đồng bộ. Nguồn kinh phí dành cho hạ tầng viễn thám, duy trì cơ sở dữ liệu cũng như công tác tập huấn nâng cao nghiệp vụ cho lực lượng chuyên trách vẫn còn tương đối hạn chế.

Để khắc phục khó khăn, tỉnh Nghệ An đang tập trung các nguồn lực đẩy mạnh hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin. Trong thời gian tới, địa phương sẽ ưu tiên đầu tư mới trang thiết bị giám sát, xây dựng hệ thống cảnh báo cháy sớm, tích hợp sâu nền tảng công nghệ GIS, ảnh vệ tinh chất lượng cao và trí tuệ nhân tạo (AI). Việc nâng cao toàn diện kỹ năng số cho lực lượng kiểm lâm địa bàn sẽ góp phần bảo vệ rừng bền vững.

Văn Trường

Nguồn: https://baonghean.vn/nghe-an-day-manh-ung-dung-cong-nghe-so-trong-cong-tac-quan-ly-va-phong-chay-chua-chay-rung-10338170.html